Қазіргі әлемдік қоғамдастықта демокртиялық қайта құру процестері мен азаматтық қоғамның дамцы өзектілігін жоғалтпайды, ал мемлекеттің халықаралық мәртебесі олардың нәтижелеріне байланысты және анықталады, Демократиялық қайта құру қоғам дамуының ең сұранысқа ие моделі болып саналады.
Гендерлік теңдік жыл сайын ілгерілеп келеді және Қазақсанның ішкі саясаты мен оның демократиялық өзгерістерінің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Соңғы бірнеше онжылдықта бұл процестер гендерлік демократия принциптерін бекіту белгісімен өтті. Жетекші халықаралық құжаттардың бірі БҰҰ Дму Бағдарламасы – гендерлік демократия азаматтық қоғамдағы ерлер мен әйелдердің ерік-жігерін тең құқықтар мен мүмкіндіктер ретінде көрсету жүйесі ретінде түсіндіріледі, ол заңнамалық тұрғыдан бектілген және қоғамдық мен мемлекеттік құрылымдарды қалыптастыру кезіндегі саяси – құқықтық принциптер мен іс- әрекеттермен нақты қамтамасыз етілген.
Гендерлік демократия әйелдердің еркектермен тең жағдай жасауын қамтамасыз ететін принцип ретінде түсіндіріледі:
- барлық сайлауда және қоғамдық референдумда дауыс беру және көпшілік сайлайтын органдарға сайлау;
- үкімет саясатын қалыптастыруға және жүзеге асыруға қатысу, мемлекеттік лауазымдарды атқару, сондай- ақ мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерінде, мемлекеттік функцияларды жүзеге асыру;
- елдің қоғамдық және саяси өмірінің мәселермен айналысатын үкіметтік емес ұйымдар мен қауымдастықтардың қызметіне қатысу.
Гендерлік теңдікке қол жеткізу әр елдің дамуының маңызды көрсеткішіне айналуда. Біріккен Ұлттар Ұйымы бұл мәселені жаһандық санатқа жатқызады және мемлекеттерге тең емес құндылықтар мен қос стандарттар жүйесін сақтайтын қолданыстағы гендерлік модельдерді өзгертуді ұсынады. Адам құқықтары мен бостандықтарына қатысты халықаралық құжаттардың көпшілігі гендерлік теңдік принциптерін жариялайды (адам құқықтары туралы Декларация (1948), әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық түрлерін жою туралы БҰҰ Конвенциясы (1979), әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықты жою туралы БҰҰ декларациясы (1993).
Гендерлік зерттеулердің мақсаты-әйелдің әлемдік аренадағы рөлін терең түсіну. Ғалымдар мен жұртшылықтың назары екі жыныстағы азаматтардың тең құқығының перспективасын ашады.
2017 жылы Қазақстанда «2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасы» қабылданды, онда әйелдердің экономикалық мүмкіндіктерін кеңейту бойынша ұстаным күшейтілді. Бүгінгі таңда гендерлік индикаторлар мемлекеттік бюджетті қалыптастыру, мемлекеттік жоспарлар мен бағдарламаларды әзірлеу кезінде қолданылады.
Сонымен қатар, отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасы бойынша нысаналы көрсеткіш атқарушы, өкілді және сот билігіндегі әйелдердің үлесіне қол жеткізу болып табылатынын атап өткен жөн. Сондай – ақ мемлекеттік, квазимемлекеттік және корпоративтік секторларда шешім қабылдау деңгейінде 2022 жылға қарай – 22%, 2023 жылға қарай – 25%, 2030 жылға қарай-30%.
Гендерлік саясат маңызды бағыттардың бірі болып табылады және гендерлік теңдікті нығайту халықтың өмір сүру деңгейін арттыруға, кәсіптік салалардың күшейтілген және жан-жақты дамуына ықпал етеді.
Тараз қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған сотының судьясы Л.И. Ильясова
