Бүгінгі таңда мыңдаған пациент үшін ағза трансплантациясы — өмірін сақтап қалудың және толыққанды тыныс-тіршілікке қайта оралудың жалғыз жолы. Соңғы үш жылда елімізде ағзаны ауыстыру оталарының саны айтарлықтай артқаны байқалады.
Мәселен, 2023 жылы 236 трансплантация жасалса, 2024 жылы бұл көрсеткіш 260-қа, ал 2025 жылы соңғы жылдардағы ең жоғарғы меже — 310 отаға жетті. 2026 жылдың бірінші тоқсанында 77 трансплантация орындалып үлгерді, оның ішінде 55-і тірі донорлардан, ал 22-сі мәйіттік донорлардан алынған ағзалар арқылы жүзеге асырылды.
Трансплантация құрылымында бүйрек, бауыр, жүрек, өкпе және көздің мүйізше қабығын ауыстыру оталары бар. Сонымен қатар балалар трансплантологиясын дамытуға ерекше көңіл бөлінуде: 2025 жылы балаларға 16 ота жасалды.
Дегенмен, ағза кезегінде тұрғандар саны әлі де көп. Қазіргі уақытта күту парағында 4 600-ден астам пациент тіркелген, оның 119-ы балалар. Ең көп сұраныс бүйрек трансплантациясына тиесілі — 4 102 адам. Сондай-ақ 267 адам бауыр, 198 адам жүрек, ал 33 пациент өкпе алмастыру кезегін күтіп жүр. 2023 жылмен салыстырғанда күту парағындағылар саны 3,9 мыңнан 4,6 мың адамға дейін өсті.
Трансплантология саласын ілгерілетудің негізгі факторы — мәйіттік донорлық және қоғамның ағза донорлығы мәдениетін қолдауға дайындығы. Анықталған әлеуетті мәйіттік донорлар саны 2023 жылғы 49-дан 2025 жылы 186-ға дейін өсті, ал 2026 жылдың алғашқы үш айында тағы 55 әлеуетті донор анықталды. Оған қоса, eGov порталы арқылы мәйіттік донорлыққа қатысты өз еркін білдіруші қазақстандықтардың қатары артып келеді.
Егер 2023 жылы жүйеде 38,7 мың өтініш тіркелсе, 2026 жылдың сәуіріне қарай олардың саны 156 мыңнан асты. Бірақ бұл көрсеткіштің ішінде тек 15,1 мың азамат мәйіттік донорлыққа келісімін берсе, 140,8 мың адам ресми түрде бас тартқан.
