Психологиялық зорлық-зомбылық: Балаға назар аудармау, кері итеру, бақылау, баланы қорқытуға, үрей сезімін тудыруға, баланың мінезіне кері ықпал етуге қасақана жасалатын вербалды қарым-қатынас.
Физикалық зорлық-зомбылық: Балаға қатысты өзге баланың не ересектің тарапынан физикалық зардапқа не жарақатқа әкелетін, баланың денсаулығына физикалық күш көрсету арқылы жасалатын әркеттер. Физикалық зорлық-зомбылық ретінде іс-әрекеттің түрлері көп: соққы, ұру, итеру,тебу, тұншықтыру, шаштан тарту, сілкілеу, қандай да бір затпен не қарумен шабуыл жасау.
Бопсалау — балаға зорлық не тән жарақатын салу қаупін қосқанда, қысым жасау не мәжбүрлеу арқылы заңсыз ақша мен мүлік талап ету және алу түрінде көрінетін қылмыс.
Кемсітушілік – баланың жынысына, ұлтына, ұлыстық мәртебесіне, әлеуметтік – экономикалық жағдайына, дініне не мүгедектігіне негізделген әділетсіз не бөліп-жару қарым-қатынасы
Кибербуллинг — баланың қыр соңына түсу, қорқыту, ұялту мақсатында Интернетті не басқа технологияларды пайдалану. Дөрекі, қатыгез сипаттағы мәтіндік хабарламалар жіберу; жәбірленушіні онлайн режімінде мазақ ету не жеке басына тән ақпаратты, фотоны не бейнежазбаны орналастыру; басқа баланың қыр соңына түсу не мазақ ету мақсатында жалған тіркеу жазбасы.
Зорлық-зомбылықтың алдын алу:
- Көшеде түнге дейін жүрмеу, үлкендердің ақылын тыңдау;
- Танымайтын көліктерге отырмау;
- Бейтаныс адамдармен жақын сөйлеспеу;
- Жан-жал туындаған сәтте сабырлылықпен шешу;
- Ұрыс, төбелестің куәсі болған жағдайда үлкендерге ескерту;
- Қауіпті жерлермен жүрмеу.
Балалардың құқығын қорғау – егемен еліміздің басты құндылықтарының бірі. Қазіргі таңда тәуелсіздік алған мемлекетімізде зорлық-зомбылыққа жол жоқ. Оның етек алуы отбасынан басталады. Отбасындағы сауаттылық – өркениетті қоғамның талабы, өйткені ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан дәстүрлер мен мұраттар көбінесе отбасында дамып, қалыптасады. Адамды өзара түсіністікке жеткізетін шынайы да, тұрақты сүйіспеншілік дәстүрлері де тек салауатты отбасында ғана қалыптасады.
Өз кезегінде сөз алған Жамбыл облысы жастар ұйымдарының Қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігінің президенті — Әбдиев Еркін Қайырбекұлы зорлық-зомбылықсыз отбасының сипатын және ер азаматтардың негізгі міндеттерін тілге тиек етті. Сонымен бірге зорлық-зомбылықсыз отбасында өскен баланың болашағы, тұлғалық дамуы бойынша ақпараттармен бөлісті:
Баланың ойдағыдай бейімделіп келе жатқанын қалай түсінуге болады
- Баланың білім алу барысына көңілі толады.
- Бала оқу бағдарламасын оңай меңгеріп жатыр.
- Оқу тапсырмаларын орындау кезінде баланың өз бетінше жұмыс жасау дәрежесі жоғары, тапсырманы алдымен өзі орындап көруге тырысқаннан КЕЙІН ғана ересектердің көмегіне жүгінуге дайын.
- Сыныптастарымен және мұғаліммен тұлғааралық қарым-қатынастарына көңілі толады.
Дәл осындай маңызды ақпараттар жиынға қатысқан мектеп психологы мен директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасарларының қызығушылығын оятып, өзара пікір алмасуға ықпал етті. Сұхбат барысында:
– «Отбасы дегеніміз – адамзаттың өзінің өмір сүру тарихында құрған ең ұлы құндылықтарының бірі. Отбасының даму үстінде болуына, сақталуына және нығайып отыруына қоғам және мемлекет әрдайым назарын бағыттайды. Әр адамға, жас шамасына қарамастан, берік әрі сенімді отбасы қажет. Қазіргі таңда бүкіл әлемде отбасы ішіндегі тұрмыстық зорлық-зомбылық кең тарауда. Соңғы жылдары тұрмыстық зорлық-зомбылық мәселесі құқық қорғау органдары мен халықтың назарын күшейте түсті. Біз бұл мақсатта жұмысымызды жүйелі түрде жалғастыра береміз. Біздің мақсат – отбасын ажырату емес, керісінше бірлігі бекем, берекелі шаңырақтың санын арттыру, – деді Марал Хантөреқызы өз сөзінде. Жиын соңы естелік суретке түсумен қорытындыланды.
