Іс-шараның негізгі мақсаты – отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алу тетіктерін түсіндіру, азаматтардың өз құқықтарын білуіне ықпал ету, қиын жағдайға тап болған адамдарға көрсетілетін құқықтық және психологиялық көмек түрлері туралы ақпарат беру, сондай-ақ қоғамда зорлық-зомбылыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру. Дөңгелек үстелге құқық қорғау саласының өкілдері мен психолог маман қатысып, отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық мәселесін бірнеше бағытта қарастырды. Кездесу барысында зорлық-зомбылықтың алдын алудан бастап, зардап шеккен азаматтарға көмек көрсету мен отбасындағы психологиялық ахуалды қалыпқа келтіруге дейінгі маңызды мәселелер қозғалды.
Дөңгелек үстелде Облыстық полиция департаментінің Қоғамдық қауіпсіздік басқармасы Отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес бөлімінің ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспекторы, полиция майоры Юсупова Миясар Амангелдиевна сөз сөйледі. Маман отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу жұмыстарының маңыздылығына тоқталып, мұндай жағдайларды ерте кезеңде анықтау мен тиісті шаралар қабылдаудың қажеттігін атап өтті. Сонымен қатар азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, құқықтарын қорғау және зорлық-зомбылық фактілеріне бейжай қарамау мәселелері сөз болды.
Кездесуде отбасындағы зорлық-зомбылықты тек дене күшін қолданумен шектеп қарастыруға болмайтыны да айтылды. Психологиялық қысым, қорқыту, адамның әрекеттерін шектен тыс бақылау, экономикалық тәуелділікке мәжбүрлеу секілді әрекеттер де отбасы мүшелерінің өмір сапасына және психологиялық жағдайына кері әсер етуі мүмкін.
Облыстық полиция департаменті Қоғамдық қауіпсіздік басқармасы Отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес бөлімінің аға инспекторы, полиция капитаны Абдразакова Эльмирахан Тургынбаевна мәселенің құқықтық аспектілеріне кеңінен тоқталды. Қатысушыларға зорлық-зомбылық жағдайында азаматтардың қандай әрекеттер жасауы керектігі, тиісті органдарға жүгіну жолдары, қолданыстағы құқықтық қорғау тетіктері және алдын алу шаралары жөнінде ақпарат берілді.
Спикер қиын жағдайға тап болған азаматтың мәселені жасырып қалмай, дер кезінде көмекке жүгінуінің маңызын атап өтті. Сондай-ақ мұндай жағдайда жәбірленушінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және оның заңды құқықтарын қорғау бірінші кезектегі міндеттердің бірі екені айтылды. Дөңгелек үстел барысында қатысушылар құқық қорғау органдарының отбасылық-тұрмыстық жанжалдардың алдын алудағы рөліне қатысты сұрақтарын қойып, нақты жағдайларда қандай көмек алу мүмкіндігі бар екені жөнінде ақпарат алды.
Психологиялық қауіпсіздік мәселесі де назардан тыс қалмады. Кездесудің тағы бір маңызды бағыты отбасындағы психологиялық ахуалға арналды. Тараз қалалық «Отбасын қолдау орталығының» психолог маманы Қадыр Арайлым отбасындағы эмоционалдық қауіпсіздік, өзара сыйластық пен түсіністіктің маңызы туралы баяндады. Психолог отбасындағы тұрақты қысым мен жанжалдың адамның эмоционалдық жағдайына ғана емес, отбасының өзге мүшелеріне, әсіресе балаларға да әсер ететінін атап өтті. Сондықтан отбасылық қарым-қатынаста бір-бірін тыңдау, адамның жеке шекарасына құрметпен қарау, эмоцияларды дұрыс жеткізу және туындаған мәселені күш көрсету немесе қысым арқылы емес, диалог негізінде шешу маңызды. Сонымен қатар қатысушыларға психологиялық қиындық туындаған жағдайда мамандардың көмегіне жүгінуден бас тартпау қажеттігі айтылды. Психологиялық қолдау адамның қалыптасқан жағдайды дұрыс бағалап, одан шығудың тиімді жолдарын қарастыруына мүмкіндік береді.
Дөңгелек үстел тек мамандардың баяндамаларымен шектелмей, ашық пікір алмасу форматында жалғасты. Қатысушылар спикерлерге өздерін толғандырған сауалдарын қойып, құқықтық және психологиялық бағыттар бойынша кәсіби жауаптар алды. Кездесу барысында отбасылық жанжал мен зорлық-зомбылықтың ара-жігін ажырату, зорлық-зомбылық белгілерін ерте анықтау, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру, психологиялық көмек көрсету және отбасында қауіпсіз орта қалыптастыру мәселелері талқыланды. Іс-шарада көтерілген негізгі ойлардың бірі – отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу тек құқық қорғау органдарының міндеті емес екендігі. Бұл бағытта мемлекеттік мекемелердің, әлеуметтік және психологиялық қызметтердің, отбасы мүшелері мен жалпы қоғамның бірлескен әрекеті маңызды.
Отбасы адам өзін қорғалған, құрметтелген және қауіпсіз сезінетін орта болуы тиіс. Ал өзара сыйластыққа, сенім мен түсіністікке негізделген қарым-қатынас берік отбасының қалыптасуына жағдай жасайды. «Зорлық-зомбылықсыз отбасы – бақытты қоғам» дөңгелек үстелі қатысушылардың құқықтық және психологиялық сауаттылығын арттыруға, зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселесіне қоғам назарын аударуға және қауіпсіз отбасылық ортаны қалыптастырудың маңызын насихаттауға бағытталған мазмұнды диалог алаңы болды.
«Үміт шуағы» жобасы «Білімгерлер мен жастардың “Қазақстанның болашағы үшін” Тараз бірлестігі» қоғамдық бірлестігінің ұйымдастыруымен, Тараз қаласы әкімдігінің «Ішкі саясат бөлімі» КММ-нің гранттық тапсырысы аясында, Азаматтық бастамаларды қолдау орталығының операторлығымен жүзеге асырылуда.
Қауіпсіз отбасы – берік қоғамның негізі. Ал зорлық-зомбылыққа төзбеушілік әр адамның құқығы мен қадір-қасиетін құрметтеуден басталады.
Мұхтарәлі Әбуәлі
