Өңірлердің даму деңгейі бүгінде табиғи ресурстармен емес, адами капиталдың сапасымен, ғылыми әлеуетімен және инновациялық мүмкіндіктерімен бағаланады. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, тұрақты экономикалық өсімге қол жеткізген мемлекеттер мен аймақтар ең алдымен білім мен ғылымға инвестиция салған. Сондықтан XXI ғасырда ғылым мен инновация өңірлік дамудың негізгі факторына айналып отыр.
Қазақстан да экономиканы әртараптандыру және бәсекеге қабілеттілікті арттыру бағытында білім мен ғылымға негізделген жаңа даму моделін қалыптастыруға ұмтылуда. Бұл үдерісте Жамбыл облысының да мүмкіндігі мол.
Соңғы жылдары өңірде өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс және көлік-логистика салаларында оң өзгерістер байқалады. Алайда сарапшылардың пікірінше, болашақтағы табыстың басты көрсеткіші өндіріс көлемі емес, ғылымды өндіріспен ұштастыра білу қабілеті болады.
М.Х.Дулати атындағы Тараз университетінің Басқарма Төрағасы – Ректор, заң ғылымдарының докторы, профессор Ләззат Еркінбаеваның айтуынша, өңірдің ұзақ мерзімді дамуы сапалы білім мен ғылыми зерттеулерге тікелей байланысты. Оның пікірінше, заманауи экономика табиғи ресурстарға ғана емес, жаңа идеялар мен инновациялық шешімдерге сүйенуі тиіс.
Әлемде кең таралған «білім экономикасы» ұғымы осыны дәлелдейді. Мұндай модельде басты құндылық – шикізат емес, ғылыми жаңалықтар, технологиялар және білікті мамандар. Сингапур, Финляндия және Оңтүстік Корея секілді мемлекеттердің тәжірибесі білім мен ғылымның экономикалық серпілістің негізгі көзі екенін көрсетіп отыр.
Жамбыл облысы үшін де бұл бағыттың маңызы ерекше. Өңір экономикасының маңызды салаларының бірі – ауыл шаруашылығы. Қазіргі таңда аграрлық секторда цифрлық технологиялар, дәлме-дәл егіншілік және автоматтандырылған басқару жүйелері енгізілуде. Мұндай өзгерістер өнім көлемін арттырып қана қоймай, оның сапасы мен өндіріс тиімділігін көтеруге мүмкіндік береді.
Су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесі де өңір үшін өзекті. Климаттық өзгерістер жағдайында су үнемдеу технологияларын енгізу мен жаңа агротехникалық шешімдерді әзірлеуде ғылыми зерттеулердің маңызы зор. Ғылым ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына қажетті нақты шешімдер ұсына алады.
Өнеркәсіп саласында да инновациялардың рөлі артып келеді. Әсіресе химия өнеркәсібі мен өңдеу секторында жаңа технологияларды енгізу бәсекеге қабілеттілікті арттырудың негізгі шартына айналды. Бұл өз кезегінде жоғары білікті инженерлер мен технологиялық мамандарды даярлауға деген сұранысты күшейтуде.
Сарапшылардың пікірінше, алдағы жылдары еңбек нарығында технологиялық өзгерістерге бейімделе алатын, ғылыми ойлайтын және жаңашыл шешімдер ұсына білетін мамандарға сұраныс жоғары болады. Сондықтан білім беру жүйесінің алдында жастарды болашақтың талаптарына бейімдеу міндеті тұр.
Ләззат Еркінбаеваның пікірінше, университеттер тек маман даярлайтын орын емес, ғылыми зерттеулер мен инновациялық жобалардың орталығы болуы тиіс. Университет қабырғасында туындаған ғылыми идеялар нақты жобаларға айналып, өңір экономикасына қызмет етуі қажет.
Әлемнің жетекші университеттері дәл осы бағытта дамып келеді. Олардың жанынан ғылыми орталықтар, зертханалар және стартап алаңдары құрылып, студенттердің ғылыми-зерттеу жұмыстарына белсенді қатысуына жағдай жасалуда. Бұл тәжірибе жастардың кәсіпкерлік қабілеттерін де дамытуға мүмкіндік береді.
Жастар арасында стартап мәдениетіне қызығушылықтың артуы – соның айқын дәлелі. Бүгінгі студент тек жұмыс іздеуші ғана емес, жаңа технологиялар мен инновациялық жобалардың авторы болуға ұмтылады. Бұл үрдіс өңірдің ғылыми және экономикалық әлеуетін арттыруға ықпал етеді.
Ғылымды дамытуда халықаралық ынтымақтастықтың да маңызы зор. Әлемнің жетекші университеттерімен және ғылыми орталықтарымен байланыс орнату жаңа тәжірибе мен заманауи технологияларды игеруге мүмкіндік береді. Мұндай серіктестік өңірдің ғылыми әлеуетін нығайтып, білім сапасын арттыруға жол ашады.
Қорыта айтқанда, Жамбыл облысының болашағы ғылымға негізделген өндіріс, инновациялық кәсіпкерлік және сапалы біліммен тығыз байланысты. Ғылыми зерттеулерді қолдау, жастардың білім алуына жағдай жасау және инновациялық жобаларды дамыту өңірдің ұзақ мерзімді дамуының басты кепілі болмақ. Өйткені жаңа дәуірде табысты өңірдің басты байлығы – оның интеллектуалдық әлеуеті мен білімді жастары.
