Кездесуге ирандық ірі компаниялардың басшылары да қатысты.
Тараптар сауданы кеңейту, кооперацияны тереңдету және агроөнеркәсіптік кешендегі бірлескен жобаларды іске асыру келешегін талқылады.
Айдарбек Сапаровтың айтуынша, 2023 жылы тауар айналымы төмендегеннен кейін ирандық тараппен белсенді ынтымақтастықтың арқасында елеулі өсімге қол жеткізілді.
Осылайша, 2023 жылы тауар айналымы 165,2 млн долларға дейін қысқарды, бидай жеткізу сегіз еседен астам азайды, ал арпа экспорты екі есе төмендеді. Өткен жылы жағдай айтарлықтай жақсарды. Мәселен, сауда көлемі 220 млн долларға жетіп, арпа экспорты үш есе өсті.
Қарқынды өсу биыл да сақталды. Тоғыз айда тауар айналымы 249,1 млн долларды құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда екі есеге артты. Арпа экспорты 4,6 есеге көбейіп, бидай жеткізу көлемі де ұлғайды.
«Екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара саудасы тұрақты өсімге ие. Біз Иранмен сауда-экономикалық байланыстарды кеңейтуге және жаңа бірлескен жобаларды іске асыруға мүдделіміз. Аграрлық секторда өсімнің әлеуеті өте жоғары, біз тауар айналымын арттыруға дайынбыз», – деді Айдарбек Сапаров.
Иран қазақстандық астықтың негізгі нарықтарының бірі болып қала береді. Маркетингтік жыл ішінде (2024 ж. қыркүйек – 2025 ж. тамыз) елге 1 млн тоннадан астам астық жеткізілді, ал бір жыл бұрын бұл көрсеткіш небәрі 86 мың тонна болған. Ағымдағы жылдың 9 айында экспорт 855,2 мың тоннаға жетіп, 169,7 млн долларды құрады.
Астық ауыстырып тиеу көлемінің артуына Амирабад портының «Амирабад Грейн Терминал Киш» терминалы елеулі үлес қосты. Осы жылдың 10 айында аталған терминал арқылы 161 мың тонна арпа мен бидай жөнелтілді.
Кездесуде күнбағыс майының экспортын кеңейту мәселесіне ерекше назар аударылды. Өткен жылы Иранға 5,9 мың тонна жіберілді, ал қазақстандық қайта өңдеушілер жылына 500 мың тоннаға дейін ұлғайтуға дайын. Бұл маңызды қадамға Құрық және Ақтау порттарында май құю терминалдарын салу арқылы қол жеткізуге болады.– Бұл өткізу қабілетін арттырып, логистиканы оңтайландыруға жол ашады.
Тараптар сондай-ақ инвестициялық әріптестікті дамыту мәселелеріне де баса назар аударды. Қазақстанда ирандық инвесторлардың қатысуымен бірқатар кәсіпорындар табысты жұмыс істеп келеді.
Осы ретте Solico Group компаниясымен Алматы облысында жылына 200 мың тоннаға дейін ірімшік өндіретін қайта өңдеу кешенін салу, сондай-ақ картопты қайта өңдеу және балалар тағамын өндіру жобалары бойынша келіссөздер жалғасуда.
Kourosh Food Industry майлы дақылдарды қайта өңдеу, құс шаруашылығын дамыту және логистикалық нысандар салу бағытында кәсіпорындар құруға қызығушылық танытты.
Өз кезегінде Голамреза Нури Гезелдже Иранның ынтымақтастықты кеңейтуге дайын екенін атап өтті.
«Бүгінде Иран 25 млн тоннадан астам өсімдік және мал шаруашылығы өнімдерін импорттайды. Біз Қазақстанмен тауар айналымын екі есе арттыруға мүдделіміз. Сондай-ақ Иранды үшінші елдерге арналған транзиттік алаң ретінде пайдалануды ұсынамыз және осы үшін барлық қажетті жағдайды жасауға дайынбыз», – деді ол.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар белсенді әріптестікті жалғастырып, АӨК саласында ұзақ мерзімді ынтымақтастықты дамыту ниеттерін жеткізді. Ынтымақтастықтың барлық перспективалық бағыттары ауыл шаруашылығы саласындағы Қазақстан–Иран жұмыс тобы аясында егжей-тегжейлі қарастырылатын болады.
АШМ
