«Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттіктіркеу туралы» Заңға сәйкес жылжымайтын мүлікке мынадай құқықтар құқықтық кадастрда мемлекеттіктіркеуге жатады:
1)меншік құқығы;
2) шаруашылық жүргізу құқығы;
3) оралымды басқару құқығы;
4) кемінде бір жыл мерзімге жер пайдалануқұқығы;
5) үстемдікке ие жер учаскесінің немесе өзге де жылжымайтын мүлік объектісінің пайдасына кеміндебір жыл мерзімге сервитуттар.
Өзге құқықтар құқық иеленушілердің қалауы бойынша тіркелуі мүмкін.
Қажетті құжаттардың тәртібі мен тізбесі«Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттіктіркеу туралы» Заңда және Қазақстан РеспубликасыӘділет министрінің 2020 жылғы 4 мамырдағы № 27 бұйрығымен бекітілген жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу саласында мемлекеттікқызметтер көрсету ережелермен белгіленген(Ережелермен мына сілтемелер арқылы танысааласыздар http://10.61.42.188/rus/docs/V2000020610).
Мемлекеттік қызметтердің неғұрлым кең таралған және сұранысқа ие түрлерінің бірі азаматтық-құқықтық мәмілелер негізінде жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу болып табылады.
Азаматтардың жылжымайтын мүлікті сатып алуға мәмілелерді ресімдеу бойынша таңдау құқығы бар, мысалы: сатып алу-сату шартын нотариус арқылы және «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттіккорпорациясы» КЕАҚ филиалдары (нотариалдық емесмәмілелер) арқылы да рәсімдеуге болады.
Нотариустың қатысуымен мәмілені нотариат куәландырған жағдайда шартқа қатысушылар, олардың тегі, аты және әкесінің атын (болған жағдайда) өз қолымен жаза отырып, қол қояды, кейін нотариус шартты Бірыңғай нотариаттық ақпараттық жүйе (БНАЖ) арқылы тіркеуші органға тіркеуге жібереді.
Құқықтар (құқық ауыртпалықтары) шарттың немесе өзге де мәмiленiң негiзiнде туындаған жағдайларда, оларды нотариат куәландырмаған кездемәмiленiң барлық қатысушылары белгiленгентәртiппен өтiнiш беруге тиiс.
Азаматтарға ыңғайлы болу үшін заңнамада жеделдетілген тәртіппен электрондық тіркеу көзделген, ол құқықтық кадастрдың ақпараттық жүйесіне жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттіктіркегені үшін ақы төленгені немесе ақы төлеуден босатылғаны туралы растау келіп түскен сәттен бастапекі сағат ішінде жүргізіледі.
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды (құқықтар ауыртпалықтарын) жеделдетілген тәртіппен мемлекеттік тіркеу өтініш иесінің қалауы бойынша, тіркеуші органға өтініш келіп түскен күннен кейінгі біржұмыс күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.
Коммерциялық емес ұйымдарды
тіркеу және тіркеу қызметі
саласындағы бақылау бөлімінің
басшысы Д. Султанбеков
