Құрметті жерлестер!
1974 жылғы 14 наурызда Мойынқұм ауылында дүниеге келдім, қазір де осында тұрамын. 1995 жылы Ш. Өскебаев атындағы өндірістік кооперативте жұмысшы болып еңбекке араластым. 2003 жылы Талас мемлекеттік университетін инженер-механик мамандығы бойынша бітірдім. Сол жылдан бастап он жыл №8 кәсіптік мектепте өндірістік оқыту шебері болдым.
2013–2016 жылдары «Асқар» шаруа қожалығында жұмыс істедім. Одан кейін №8 Мойынқұм колледжінде арнайы пәндерден сабақ бердім. 2025 жылдан бері осы оқу орны директорының орынбасарымын. Жұмысшы да, шәкіртке кәсіп үйрететін шебер де болғандықтан, мен үшін мамандық таңдау туралы әңгіменің ең жақсы жалғасы – жас адамның құралды қолына алып, өзі байқап көруі.
- Шеберханадағы сабақ. Студенттің жұмыс орнын қауіпсіз етіп жабдықтауға, өндірістік оқытуға қажет құралдарды жаңартуға көңіл бөлемін. Бірліктегі оқушылардың кәсіпорындарға барып, мамандардың жұмысын өз көзімен көргенін қалаймын. Өндірістік оқытуда шеберхананың есігі ашық тұрғаны жеткіліксіз. Бір топтағы әр студенттің құралға өз кезегінде қол жеткізіп, тапсырманы жеке орындауына мүмкіндік керек. Тек сырттан бақылаған жас операцияның сыртқы ретін есте сақтауы мүмкін, ал өзі орындағанда басқа сұрақтар туады. Мұнда құралды қолдануды үйрету мен жұмыс орнын тәртіпке келтіру бір сабақтың ішінде қатар жүреді.
Бірлік оқушысы мамандық таңдар алдында өзінің нені ұнататынын тексеріп көре алса деймін. Бір жас механизмнің қалай құрастырылғанына қызығады, екіншісі оның ақауын іздегенді ұнатады. Шеберлік сабағында екеуі де бірдей құрал ұстауы мүмкін, бірақ алған әсері әртүрлі болады. Кәсіпке бағдар берудің мәнін осы айырмашылықты ерте байқаудан көремін. Жас адам өзіне жақын жұмысты таныса, оқу орнына кездейсоқ бармайды, қандай дағдыны игергісі келетінін біліп барады.
- Өндіріс пен колледж. Жұмыс берушілерді тәжірибелік оқуға қатыстыруды қолдаймын. Шәкіртке өзі орындаған жұмыстың кәсіпорында қалай қабылданатынын көру пайдалы. Оқу орны мен жұмыс беруші бірлессе, тапсырманың мазмұны да нақтылана түседі. Колледж белгілі бір тәсілді үйретеді, ал кәсіпорын маманы оның нақты жұмыста қай кезде қолданылатынын көрсете алады. Кейде жас жігіт не қыз теориялық сұраққа жауап бергенімен, жұмыс барысын басқа адамға түсіндіруде қиналады. Өндірістік ортада ол істегенін қасындағы әріптесіне жеткізуге де дағдыланады.
Шәкіртке тапсырманың соңында өзі жасаған жұмысты тексеруге мүмкіндік беру керек деп санаймын. Шебер қатені оның орнына түзете салса, сол күнгі жұмыс тез аяқталар. Бірақ ертең жұмыс орнында жанында ұстазы болмайды. Сондықтан колледж бен кәсіпорын арасындағы тәжірибелік сабақта жұмыстың неге дәл сондай тәртіппен орындалатынын түсіндірудің орны бөлек. Мұндай сабақты жоспарлағанда жұмыс берушінің жас маманнан ең алдымен не күтетінін де алдын ала білгеніміз жөн.
- Жұмыс табуға қажет ақпарат. Бос орын туралы хабарда жұмыс беруші қандай дағдыны күтетінін және орынның әлі бос екенін көрсету маңызды. Ауылда кәсіп бастаймын деген адамның кеңес алуына да көмектесуді қолдаймын. Бірліктегі отбасы баласының мамандық таңдауына көмектескісі келгенде, қай кәсіпке сұраныс барын білгісі келеді. Бос жұмыс орны туралы хабардың уақтылы жаңартылуы сондықтан құнды. Ескірген хабарландыруға сенген жас құжатын дайындап, жол жүріп, уақыты мен қаражатын жоғалтуы мүмкін.
Өз ісімен айналысқысы келетін түлекке басқа әңгіме қажет. Оның қолынан жөндеу келуі мүмкін, бірақ тапсырыс қабылдау, шығынын есептеу, жұмысын бағалау әлі таныс болмауы ықтимал. Кәсіптік оқумен қатар кеңестің қолжетімді болуын сондықтан қолдаймын. Бірлікте қандай қызметке сұраныс барын ауыл адамдарының өзінен сұрап көруге болады. Сонда жас маман қолындағы білігін нақты тапсырыспен байланыстырып, бірден қымбат жабдық алмай тұрып өз мүмкіндігін бағалай алады.
- Ауыл шаруашылығындағы кәсіптер. Шаруа қожалығында еңбек еткен жылдарым ауыл өнімінің артында қанша адамның жұмысы тұрғанын түсінуге көмектесті. Өнімді ұқсату, жеңілдетілген қаржының шартын түсіндіру және суды үнемдеу жөніндегі бастамаларды қолдаймын. Мал өнімін жинау, сақтау және өңдеу бірінен кейін бірі орындалатын жұмыстар. Жинап алған өнім уақытында сақталмаса, оны өңдеуге жеткізу қиындайды. Осы тізбектің әр тұсында белгілі бір кәсіп иесінің білігі керек.
- Инженерлік желілер. Бірлікте су, газ және электр желілерінің қай тұсын жаңарту керегін анықтап, дайын жобаларды кезеңімен жоспарға енгізуді ұсынамын. Сайлансам, қызметтің тұрақтылығына қатысты тұрғындардың сауалын жауапты мекемелерге жеткіземін. Кәсіп игерген адамның ауылда орнығуына оның үйіндегі жағдай да әсер етеді. Су мен электр жиі үзіліп тұрса, тұрмыстық шаруаны да, шағын шеберхананың тапсырысын да жоспарлау қиын. Тұрғынға мұндай кезектіліктің негізі түсінікті болғаны маңызды. Қай жұмыс дайын тұр, қай учаскеге алдымен жоба әзірлеу қажет деген мәлімет күту мерзімін дұрыс бағалауға көмектеседі.
- Көше мен алаң. Қай көшеден жөндеуді бастау керек, қай жерге шам не бейнебақылау керек деген сауалды ауылдастармен бірге қарағанды жөн көремін. Балалар алаңына қаржы қаралса, оны кейін кім күтіп ұстайтыны да белгілі болғанын қалаймын. Көшедегі қауіпсіздік мәселесінде де бірнеше қажет қабаттасады. Кешкі ауысымнан қайтқан адамға жарық керек, баласын ертіп шыққан ата-анаға жолдың бүтіндігі маңызды. Бейнебақылау туралы ұсыныс түссе, камераның қай нүктеге қажет екені және кейін оны кім күтетіні анықталуға тиіс.
- Интернет және цифрлық дағды. Ауылда желі ұстамайтын тұстарды тұрғындардың өтініші бойынша операторға жеткіземін. Цифрлық қызметті өз бетінше қолдана алмай жүрген адамға тәжірибе жүзінде көмектесетін сабақтарды қолдаймын. Интернет ауылдағы жас маманға екі түрлі қажет болуы мүмкін. Бір күні ол жұмыс берушіге құжат жолдайды, екінші күні өзі меңгеріп жүрген кәсіп бойынша материал қарайды. Екі жағдайда да байланыс сапасының нашарлығы нақты бір істі аяқтауға кедергі жасайды. Сабақтың пайдасы адамның сол жерде үйренген әрекетін ертең өз құрылғысында қайталай алуынан байқалады.
- Бірліктің тазалығы. Қалдық жинайтын жерді реттеу мен қоқысты уақтылы шығаруға көңіл бөлемін. Ағаш отырғызу туралы ұсынысты оны суаруға қажетті жағдаймен бірге қараған дұрыс. Жаңадан көгалдандырылған жердің күтімі жаз бойы жалғасады. Қоқыс жиналатын орынның қолайлы болуы да оны босататын көліктің еркін жетуіне байланысты. Осындай күнделікті міндеттер жобаның алғашқы құнына ғана қарап шешім қабылдаудың жеткіліксіз екенін көрсетеді. Ауылда бір нысанды ашқаннан кейін оны кім ұстап тұратыны да маңызды.
- Жұрт алдындағы есебім. Өтініштердің қай мекемеге жолданғанын және жобаның қаражаты мен мерзімі қалай қаралып жатқанын түсіндіремін. Комиссия талқылауына шыққан мәселе мен орындауға дайын тұрған істің айырмасын ашық айтамын. Тұрғынның хаты жіберілген соң оның келесі сатысын білуі осы жерде мәнге ие. Мысалы, шеберханаға қажет құрал анықталған болуы мүмкін, бірақ оны сатып алуға әлі қаражат қаралмаған шығар. Осындай екі жағдайды айырып түсіндіру – есептің мазмұны.
Бірліктің жасы жұмыс орнына алғаш кіргенде өзіне таныс құралды көріп, неден бастау керегін білсе деймін. Ауылда қажет маман даярлаудың нәтижесін мен сол жастың өз еңбегімен нәпақа тауып, үйренгенін кейінгі шәкіртке көрсете алғанынан көремін.
Мақсатым — кәсіби білімді нақты еңбек дағдысымен байланыстыру.
__________________________________________________________________________________
Дайындаған: «ID Corp» ЖШС.
Тапсырыс беруші: А.Қуанышұлы
№11 бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша Мойынқұм аудандық мәслихатының депутаттығына өзін-өзі ұсынған кандидаттың республикалық бюджеттік қаражатынан төленді.







