Ауылда өнім өндірген адамға сатып алушы керек. Дүкен ұстаған кәсіпкерге келісілген күні тауарын жеткізе алатын өндіруші қажет. Бір ауылда тұрып, бір-бірін жақсы танитын адамдардың өзі сауда шарттарын алдын ала келіспесе, бірі өнімін өткізе алмай, екіншісі сөресін бос қалдыруы мүмкін. Мойынқұмда сауда желісімен айналысатын Бекболат Уткелбаев осы екі тараптың тікелей жұмыс істеуіне жағдай жасауды ұсынады. Оның аудандық мәслихат депутаттығына кандидат ретінде көтеріп отырған тақырыптарының бірі – жергілікті өнімнің ауыл дүкеніне жететін жолы.
Бекболат Уткелбаев 1979 жылғы 31 тамызда Мойынқұм ауылында дүниеге келген. Қазір де осында тұрады. 1999 жылы кәсіптік-техникалық училищеде күзетші болып еңбекке араласты. 2006–2007 жылдары «Алтын Алмас» акционерлік қоғамында дәнекерлеуші, 2011–2013 жылдары үңгілеуші болып жұмыс істеді. 2007 жылы Жамбыл гуманитарлық Тараз университетін педагог мамандығы бойынша тәмамдады. Өндірісте еңбек еткен жылдарында кәсіпкерлікке де бет бұрды. 2006 жылдан бері айналысып келе жатқан кәсібінің негізгі бағыты – сауда.
Осы өмір жолында қатар жүрген екі істің өз талабы бар. Өндірісте тапсырманы орындайтын маман жұмыстың ретін, құралдың жайын, қасындағы әріптесінің міндетін біледі. Саудада сатып алушының сұрағын тыңдау, жеткізушімен келісу, шығынды есептеу қажет. Уткелбаевтың еңбекке баулу туралы ұсынысы осы тәжірибелерге жақын. Ол сауда мен қызмет көрсетуге келген жас маманның кәсіпті тәжірибе үстінде меңгеруін қолдайды. Қандай дағдыға алдымен үйрету қажет екенін жұмыс берушілермен бірге анықтауды көздейді.
«Ақ Жол» партиясы Уткелбаевты Мойынқұм аудандық мәслихатының депутаттығына №4 бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша ұсынды. Округке Мойынқұм ауылының №313 сайлау учаскесі кіреді. Ол бұған дейін де депутат болып, тұрғындардың тұрмысына қатысты мәселелерді көтерген. Ендігі ұсыныстарының бір бөлігі ауылдағы сауда мәдениетіне арналса, екінші бөлігі жер, коммуналдық желілер және ортақ кеңістіктер жөніндегі бұрынғы сауалдарға жалғасады.
Сауда мәдениеті дүкенге кірген адамның тауар бағасын анық көре алуынан басталады. Баға бір данаға ма, қаптамаға ма, қосымша қызметтің ақысы оған кіре ме? Кейде осындай қысқа сұраққа кассаға жеткенше жауап табылмайды. Уткелбаев тауардың бағасы мен сапасы, көрсетілетін қызметтің шарттары сатып алушыға түсінікті болғанын қолдайды. Тұтынушыдан өтініш түссе, оны мәселеге жауапты ұйымға жеткізуге көңіл бөлмек. Мұның кәсіпкерге де пайдасы бар. Шартын алдын ала түсінген клиент тауарды өз қажетіне қарай таңдайды.

Жергілікті өнімді өткізу туралы бастамасында жәрмеңкенің орны бөлек. Бір күндік саудада өндіруші жұрттың қандай өнім іздейтінін, қандай көлемді қолайлы көретінін тікелей байқай алады. Дүкен иесі де тауардың сапасымен танысып, оны кім жеткізетінін біледі. Бірақ жәрмеңкеде жақсы өткен өнімді келесі аптадан бастап тұрақты сату үшін басқа әңгіме қажет. Қай күні жеткізіледі, дүкен неше бірлік қабылдай алады, есеп айырысу қалай жүреді? Кандидат ынтымақтастық шарттарының ашық болуын осы ұсыныспен қатар қояды.
Бір отбасы аз көлемде өнім дайындайды делік. Оның бір күндік жәрмеңкеге әкелетін тауары мен дүкенге апта сайын жеткізе алатын мөлшері әртүрлі болуы мүмкін. Дүкенге де күн сайын бірдей көлем қажет бола бермейді. Екі жақ шамасын ертерек келіссе, өндіруші артық шығынға бармайды, сатушы келесі жеткізілімді күтіп қалмайды. Уткелбаев қолдайтын өнім таныстыру шараларының құны осындай таныстықтың тұрақты іскерлік қатынасқа ұласуынан көрінеді.
Шағын кәсіптің есебіне келгенде сатылған тауар саны істің толық көрінісін бере алмайды. Өнімді ауданға жеткізуге кеткен жол ақысы, сақтау шығыны, сатылмай қалған бөлігі түпкі табысқа әсер етеді. Уткелбаев кәсіпкерлерге есеп жүргізу мен жоспарлау жөнінде кеңес қолжетімді болуын қолдайды. Жаңа іс бастаған адамға дайын жоспардың үлгісін берумен қатар, өз мысалындағы шығынын санатып көру пайдалы. Сонда оның қолдау шарасына беретін өтінішінде қандай мақсатқа қанша қаражат керек екені де айқынырақ болады.
Тәлімгерлік туралы ұсынысы істің басқа қырын ашады. Мысалы, сатушы тауардың қасиетін жақсы білуі мүмкін. Ал сатып алушы одан қысқа әрі түсінікті жауап күтеді. Тәжірибелі қызметкер жас маманға тауарды таныстыру, тапсырысты нақтылау, шағымды сабырмен тыңдау тәртібін күнделікті жұмыстың үстінде көрсете алады. Педагог мамандығын меңгерген Уткелбаев сауда мен қызмет көрсету саласындағы осындай тәжірибелік оқуды қолдайды. Жұмыс берушінің қатысуы үйретілетін дағдыны жұмыс орнында шынымен қажет міндетке жақындатады.
Кәсіпкерге кеңес беру кезінде сатушының есебі мен сатып алушының мүддесі де тоғысады. Мысалы, жеткізу ақысы тауардың бағасына кіре ме, әлде бөлек төлене ме деген сұрақты алдын ала шешкен дүкенші тапсырыстың толық құнын бірден айта алады. Уткелбаев атап жүрген ашық ақпарат осындай шағын келісімдерден басталады.

Сауда орнына қолжетімділік те оның назарында. Дүкеннің іші таза, тауары жеткілікті болғанымен, кіреберісі қолайсыз болса, арбамен келген ата-ана немесе жүріп-тұруы қиын адам керегін алуға қиналады. Кандидат сауда нысандарының тазалығы, қауіпсіздігі және қолжетімділігі жөніндегі ұсыныстарды жинақтауды көздейді. Бір жердегі шағын кедергіні күнде сол дүкенге келетін тұрғын жақсы байқайды. Мұндай өтініштің қаралу нәтижесін иесіне жеткізу кәсіпкер мен тұтынушыға мәселенің шешілгенін бірге бағалауға мүмкіндік береді.
Округ тұрғыны үшін саудаға баратын жол үйінің алдынан басталады. Бұрын Уткелбаев көтерген мәселелер қатарында жолдар, көше шамдары және бейнебақылау камералары бар. Сайланған жағдайда ол осы тақырыптарды қайта көтеруге ниетті. Көшенің жарығын бағалағанда шамның саны мен жаяу адамның жүретін бағыты бірдей мәнге ие. Аялдамадан бұрылатын тұс қараңғы қалса, одан әріректегі бірнеше шам сол арадағы қиындықты шешпейді. Ұсынысты талқылауға сол маңды күнде пайдаланатын адамдардың қатысуы осы себептен маңызды.
Ауызсу, электр және газбен жабдықтау мәселелерін де ол депутаттық жұмысының жалғасы ретінде қарайды. Мақсатының бірі – тұрғындардың ауызсуды тәулік бойы алуына қатысты мәселені көтеру. Үйдегі су мен жарықтың тұрақтылығы отбасылық тұрмысқа да, шағын кәсіптің жұмыс уақытына да ықпал етеді. Бір үй үшін судың кешке келмеуі қиындық туғызса, қызмет көрсететін шағын орын үшін сол мезгіл тапсырысы көбейетін уақыт болуы мүмкін. Жауапты мекемеге жолданатын өтініште қызметтің қай жерде, қай кезде үзілгені көрсетілсе, тексеруге де негіз болады.
Жер мәселесі, балалардың ойын алаңы мен спорт алаңдары да кандидат бұрын көтерген бағыттарға кіреді. Ойын алаңына қатысты сұраныстың өзінде бірнеше қажет тоғысады. Ата-ана баласының үйден сол жерге қауіпсіз жетуін ойласа, жасөспірім тұрақты жаттығатын орын іздейді. Қай аумаққа қандай алаң қажет екенін тұрғындардың кім және қалай пайдаланатынына қарап анықтауға болады. Уткелбаев осы мәселелермен бірге кәсіп бастағысы келетіндерге мүмкіндікті көбейту жөніндегі ұсыныстарды да жалғастырмақ.
Саудадағы келісімнің нәтижесі екі жаққа да көрінеді. Өндіруші өнімін өткізіп, дүкенші сөресіне қажет тауарын қояды. Уткелбаев тұрғындармен кері байланысты да осы нақтылыққа жақындатуды көздейді. Өтініш берген адам оның қай ұйымға жеткенін, қандай жауап алынғанын білсе, өз көшесі мен кәсібіне қатысты мәселенің әрі қарайғы барысын сұрай алады.
Мақсаты — сапалы сауда қызметі мен тұрақты шағын кәсіптің дамуына жағдай жасау.
Дайындаған: «ID Corp» ЖШС.
Тапсырыс беруші: Б.Ж. Уткелбаев.
№4 бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша Мойынқұм аудандық мәслихатының депутаттығына кандидаттың сайлауалды үгіт материалы республикалық бюджет қаражаты есебінен төленді.







