Колледж шеберханасына алғаш кірген жас мамандықтың атын білгенімен, істің өзін әлі танымауы мүмкін. Құралды қолына ұстағанда, шебердің қимылын көргенде, алғашқы тапсырмасын орындағанда ғана таңдаған кәсібін өзіне елестете бастайды. Бірлік ауылы кіретін №2 округ бойынша «Әділет» партиясынан аудандық мәслихатқа кандидат Асқар Қуанышұлы кәсіби бағдарды осындай таныстықтан бастауды қолдайды. Оның өз еңбек жолында жұмысшының да, өндірістік оқыту шеберінің де тәжірибесі бар.
Асқар Қуанышұлы 1974 жылғы 14 наурызда Мойынқұм ауылында туған, бүгінде де осында тұрады. 1995 жылы Ш. Өскебаев атындағы өндірістік кооперативте жұмысшы болып еңбекке араласты. 2003 жылы Талас мемлекеттік университетін инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады. Сол жылдан бастап он жыл №8 кәсіптік мектепте өндірістік оқыту шебері болды. 2013–2016 жылдары «Асқар» шаруа қожалығында еңбек етті. Осы кезеңнен кейін оның кәсіби жолы қайтадан оқу орнымен жалғасты.
2016 жылдан 2025 жылға дейін №8 Мойынқұм колледжінде арнайы пәндерден сабақ берді. 2025 жылдан бері осы колледж директорының орынбасары. Арнайы пәнді түсіндіру, оқушының құралмен жұмысын қадағалау және тұтас колледждегі оқуды ұйымдастыру – бір мамандыққа үш түрлі қырынан қарауға мүмкіндік беретін жұмыстар. Кандидаттың білімге қатысты ұсыныстарында да сол үш мәселе бар. Ол кәсіппен ерте танысуды, шеберхананың жағдайын және жұмыс берушімен бірлесіп оқытуды өзара байланыстырады.
Кәсіпорынға барған оқушы сол жердегі жұмыстың бір күнін көз алдына келтіре алады. Маман жұмысқа неден кіріседі, қасында кімдер бар, қателікке жол бермеу үшін нені тексереді? Мұндай сұрақтың жауабы мамандық атауы жазылған парақшаға сыймайды. Қуанышұлы өндіріс орындарына танымдық сапарлар, мамандармен кездесу, шеберлік сабақтарын өткізуді қолдайды. Бұл жерде жас адамның таңдауды ертерек жасауымен бірге, өзіне сәйкес келмейтін кәсіпті де дер кезінде ажыратуы маңызды.
Өндірістік оқытуда шеберхананың есігі ашық тұрғаны жеткіліксіз. Бір топтағы әр студенттің құралға өз кезегінде қол жеткізіп, тапсырманы жеке орындауына мүмкіндік керек. Тек сырттан бақылаған жас операцияның сыртқы ретін есте сақтауы мүмкін, ал өзі орындағанда басқа сұрақтар туады. Қуанышұлы өндірістік оқытуға қажет жабдықты және қауіпсіз жұмыс орындарының жағдайын назарда ұстауды көздейді. Мұнда құралды қолдануды үйрету мен жұмыс орнын тәртіпке келтіру бір сабақтың ішінде қатар жүреді.

Оқу орны мен жұмыс беруші бірлессе, тапсырманың мазмұны да нақтылана түседі. Колледж белгілі бір тәсілді үйретеді, ал кәсіпорын маманы оның нақты жұмыста қай кезде қолданылатынын көрсете алады. Кейде жас жігіт не қыз теориялық сұраққа жауап бергенімен, жұмыс барысын басқа адамға түсіндіруде қиналады. Өндірістік ортада ол істегенін қасындағы әріптесіне жеткізуге де дағдыланады. Кандидаттың тәжірибелік оқытуды қолдауы осы екі ортаның бір-бірінен хабардар болуына бағытталған.
Бірліктегі отбасы баласының мамандық таңдауына көмектескісі келгенде, қай кәсіпке сұраныс барын білгісі келеді. Бос жұмыс орны туралы хабардың уақтылы жаңартылуы сондықтан құнды. Ескірген хабарландыруға сенген жас құжатын дайындап, жол жүріп, уақыты мен қаражатын жоғалтуы мүмкін. Қуанышұлы жұмыс берушінің сұранысына лайық кәсіптік оқытуды, бос орындар жөніндегі мәліметті жаңартып отыруды қолдайды. Кәсіп ашқысы келетін адам үшін кеңес пен тиісті қолдау шарасына қол жеткізу жағы да назарға алынған.
Шаруа қожалығында жұмыс істеген кезеңі оның ауылдағы кәсіпке қатысты ұсыныстарына тағы бір қыр қосады. Мал өнімін жинау, сақтау және өңдеу бірінен кейін бірі орындалатын жұмыстар. Жинап алған өнім уақытында сақталмаса, оны өңдеуге жеткізу қиындайды. Осы тізбектің әр тұсында белгілі бір кәсіп иесінің білігі керек. Кандидат ауыл шаруашылығы өнімдерін ұқсатуға қатысты бастамаларды, жеңілдетілген қаржыландыру шарттарын түсіндіруді және су үнемдеу жолдарын талқылауды қолдайды.
Кәсіп игерген адамның ауылда орнығуына оның үйіндегі жағдай да әсер етеді. Су мен электр жиі үзіліп тұрса, тұрмыстық шаруаны да, шағын шеберхананың тапсырысын да жоспарлау қиын. Қуанышұлы су, газ және электр желілерін жаңарту қажеттігін анықтап, техникалық дайындығы мен қолда бар қаржыға қарай жобаларды кезең-кезеңімен қарауды ұсынады. Тұрғынға мұндай кезектіліктің негізі түсінікті болғаны маңызды. Қай жұмыс дайын тұр, қай учаскеге алдымен жоба әзірлеу қажет деген мәлімет күту мерзімін дұрыс бағалауға көмектеседі.
Көшедегі қауіпсіздік мәселесінде де бірнеше қажет қабаттасады. Кешкі ауысымнан қайтқан адамға жарық керек, баласын ертіп шыққан ата-анаға жолдың бүтіндігі маңызды. Бейнебақылау туралы ұсыныс түссе, камераның қай нүктеге қажет екені және кейін оны кім күтетіні анықталуға тиіс. Кандидат көшені жөндеу, жарықтандыру, балалар алаңдарын қарастыру кезінде сол жерді пайдаланатын жұрттың талабын талқылауды қолдайды. Оның ұсынысында техникалық құрал орнатылғаннан кейінгі күтім шығыны да ескеріледі.

Интернет ауылдағы жас маманға екі түрлі қажет болуы мүмкін. Бір күні ол жұмыс берушіге құжат жолдайды, екінші күні өзі меңгеріп жүрген кәсіп бойынша материал қарайды. Екі жағдайда да байланыс сапасының нашарлығы нақты бір істі аяқтауға кедергі жасайды. Үміткер тұрғындардың өтінішін байланыс операторларына және жауапты органдарға жеткізуді, желіні кеңейту мен цифрлық сауат сабақтарын қолдауды көздейді. Сабақтың пайдасы адамның сол жерде үйренген әрекетін ертең өз құрылғысында қайталай алуынан байқалады.
Қуанышұлы Бірлікті абаттандыру туралы айтқанда қалдық жинау орындарын реттеу, қоқысты шығару мен сұрыптау, отырғызылған жас ағаштарды суару секілді жұмыстарды атайды. Жаңадан көгалдандырылған жердің күтімі жаз бойы жалғасады. Қоқыс жиналатын орынның қолайлы болуы да оны босататын көліктің еркін жетуіне байланысты. Осындай күнделікті міндеттер жобаның алғашқы құнына ғана қарап шешім қабылдаудың жеткіліксіз екенін көрсетеді. Ауылда бір нысанды ашқаннан кейін оны кім ұстап тұратыны да маңызды.
Сайланған жағдайда ол түскен өтініштерді жүйелеп, жауапты мекемелерге жолдауға, комиссияларда жобаның мерзімі мен қаржысын қарауға ниетті. Тұрғынның хаты жіберілген соң оның келесі сатысын білуі осы жерде мәнге ие. Мысалы, шеберханаға қажет құрал анықталған болуы мүмкін, бірақ оны сатып алуға әлі қаражат қаралмаған шығар. Осындай екі жағдайды айырып түсіндіру – есептің мазмұны. Қуанышұлы атқарған жұмысы туралы хабар беруді де депутаттық міндеттің бір бөлігі деп қарайды.
Шебердің алдындағы тағы бір міндет – орындалған жұмысты оқушының өзіне тексерте білу. Дайын бөлшекке сырттан қарап оның неге жарамды екенін айту бір басқа, жіберген қатесін тауып, келесі жолы оны қайталамау бір басқа. Колледжге кәсіпорын маманы келгенде осындай талаптың өндірісте қалай қойылатынын көрсете алады. Қуанышұлының оқу мен өндіріс арасындағы байланысқа ден қоюынан сабақтың соңғы минуттары мен жұмыс орнындағы алғашқы күннің арасын жақындатуға ұмтылыс көрінеді.
Бірліктегі жас үшін кәсіби бағдардың нәтижесі қолына тиген дипломмен ғана өлшенбейді. Өз ауылына қажет жұмысты меңгеріп, оны қауіпсіз атқара алса, шеберханада өткен уақыттың қайтарымы сол болады. Қуанышұлының оқыту мен өндірісті жақындастыру жөніндегі ұсынысының өзегінде осы байланыс жатыр.
__________________________________________________________________________________
Дайындаған: «ID Corp» ЖШС.
Тапсырыс беруші: А.Қуанышұлы
№11 бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша Мойынқұм аудандық мәслихатының депутаттығына өзін-өзі ұсынған кандидаттың республикалық бюджеттік қаражатынан төленді.







